آشنايى شاعران و نويسندگان ايران با متون پهلوى و نقل آنها به پارسى تا قرن هفتم هم ادامه داشته است ، نقل اين شواهد نشان مىدهد كه آشنايى با خط و لهجه پهلوى پس از انقراض دولت ساسانى تا ديرگاه ادامه يافته است . » « 1 » احياء ادبيات عرب « با ترجمه كتابهاى پهلوى به زبان عربى ، تعداد قابل توجهى از اصطلاحات علمى و سياسى و ديوانى و تجارى پارسى وارد زبان عربى گرديد و وسعتى در زبان و ادب عربى حاصل شد و اين زبان براى بيان افكار و عقايد مختلف آماده گشت . ظهور واقعى نبوغ ايرانيان در فن انشاء و شعر و ساير فنون و علوم ادبى عرب در عهد بنى عباس صورت گرفت ، زيرا در اين زمان ، آنان مناصب عالى را اشغال نمودند ، و چون سوابق ممتدى در فنون ادب و تاليف كتب داشتند ، فصاحت را از زبان خويش به زبان عربى تسرّى دادند ، ايرانىها در تدوين صرف‌ونحو زبان عربى نقش موثرى داشتند سيبويه كه اصلا از اهالى بيضاى فارس بود « الكتاب » مهمترين اثر خود را در صرف‌ونحو عربى تاليف كرد . ايرانى پاك‌نژاد ابن مقفّع تحول عظيمى در نثر عربى ايجاد كرد و تاليف كتب ادبى را در نثر عربى متداول ساخت . . . از اوايل قرن دّوم ، شعراى ايرانى در شعر عرب نيز تحولى ايجاد كردند و با دخالت آنان معانى دقيق و مضامين لطيف غنايى ، در شعر عرب راه يافت و توجه به سادگى الفاظ و وصف بستان‌ها و گلها و جويبارها رونق و جلوهء خاصى به شعر عرب بخشيد . » « 2 » پيدايش خط در ايران باستان و سير تكاملى آن بنا به تحقيقات ملك الشعراى بهار ، در عهد مادها ، مخصوصا در طول مدتى كه ايرانيان زير نفوذ آشورىها بودند ، خط آشورى كه همان خط ميخى است معمول بود ؛ ولى اين خط با گذشت زمان رو به كمال رفت ، تا آنجا كه در عهد حكومت هخامنشيان ، اين خط چون يك خط ملّى مورد استفادهء پادشاهان بزرگى چون كورش و داريوش قرار گرفت ؛ و در سنگها و مهرها و فلزّات و گل‌پارها و ديگر كتيبه‌ها از اين خط بهره‌مند شده‌اند ؛

--> ( 1 ) . تاريخ ادبيات در ايران ، پيشين ، از ص 131 تا 133 ، ( به اختصار ) ( 2 ) . حسن صدر حاج سيد جوادى ، حسن انورى ، با همكارى نور الدين مقصودى : فارسى و تاريخ ادبيات ، شركت كتابهاى جيبى ، ص 31 ، سال 1351 .